Przyczyny nieważności małżeństwa – wstęp

przyczyny niewaznosci malzenstwa

Kiedy sąd cywilny orzeknie rozwód, kiedy opadną trochę emocje powstaje pytanie – co dalej. Szczególnie jeżeli osoba, której sytuacja dotyczy jest wierząca, praktykująca i czuje potrzebę uporządkowania swoich spraw w Kościele katolickim, sakrament małżeństwa zaczyna ciążyć. Coraz więcej ludzi dostrzega szuka rozwiązania w „rozwodzie kościelnym”. Najpierw jednak trzeba z całą stanowczością powiedzieć – w Kościele nie ma rozwodów (o tym, dlaczego – napiszę w osobnym artykule) istnieje natomiast instytucja stwierdzenie nieważności małżeństwa. Pozwala ona uznać, że małżeństwo zostało nieważnie zawarte – czyli tak, jakby go nie było. Orzeczenia takiego dokonuje odpowiedni sąd biskupi, który jest powołany w każdej diecezji po przeprowadzeniu procesu.

Nie ma procesu bez przyczyny

Większość rozmów, jakie prowadzę na etapie konsultacji sprawy o nieważność małżeństwa (etap, kiedy ustalamy, czy są przesłanki do wszczęcia procesu, czy jest odpowiedni materiał dowodowy, który sąd będzie właściwy do rozpatrywania sprawy, itp.). dotyczy powodów, dla których sąd może orzec, że małżeństwo zostało zawarte nieważnie. Padają pytania o to, czy zdrada jest powodem, alkoholizm, uzależnienie od seksu, a może niechęć do seksu, niechęć do posiadania dzieci. Ile osób, tyle powodów, dla których małżeństwo się nie udało.

            Przyczyny nieważności małżeństwa zostały wyliczone w Kodeksie Prawa Kanonicznego. Nie będę prowadzić akademickiego wywodu o podziale przeszkód, o tym, kto może udzielić dyspensy. Wskażę najistotniejsze powody dla których sądy biskupie mogą wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

Niektóre przeszkody zrywające

przeszkoda wieku – nie może zawrzeć ważnie małżeństwa mężczyzna, który nie ukończył szesnastego roku życia i kobieta, która nie ukończyła czternastego roku życia. Tutaj kilka słów wyjaśnienia – należy pamiętać, że przepisy Kodeksu Prawa Kanonicznego ustanowione są dla wszystkich katolików na całym świecie. Tak w Europie, jak i odległych zakątkach Afryki czy Oceanii. Obejmuje różne kultury. Stąd prawodawca sformułował przepis, który w realiach europejskich brzmi co najmniej dziwnie. Jednak przewidując wspomniane różnice ustawodawca dał możliwość Konferencjom Episkopatu poszczególnych krajów ustalić wyższy wiek. I tak w Polsce wynosi on osiemnaście lat dla kobiet i mężczyzn.

 – przeszkoda różnej wiary – zachodzi ona wówczas, gdy jedna ze stron wstępujących w związek małżeński jest nieochrzczona. Od przeszkody tej istnieje możliwość uzyskania dyspensy.

– przeszkoda impotencji – niezdolność do odbycie stosunku małżeńskiego może, pod pewnymi warunkami, być powodem nieważności małżeństwa. Musi być uprzednia – czyli taka, która powstała jeszcze przed zawarciem małżeństwa. Impotencja aby była przyczyną nieważności małżeństwa musi być także trwała, czyli taka, której nie da się usunąć (wyleczyć). Należy także wskazać, że impotencja i bezpłodność nie są to synonimy.

– przeszkoda pokrewieństwa – zachodzi ona pomiędzy wszystkimi krewnymi w linii prostej (dziadkowie – rodzice – dzieci) oraz do czwartego stopnia linii bocznej

– przeszkoda powinowactwa –  nie mogą ważnie zawrzeć małżeństwa osoby spowinowacone (np. zięć z teściową). Przeszkoda ta obejmuje wszystkie stopnie w linii prostej.

Odrębną kategorią przyczyn nieważności małżeństwa są tzw. wady zgody małżeńskiej. Dziś napiszę tylko tyle – z praktyki to one są najczęstszymi powodami wszczęcia procesu przed sądami biskupimi. Szczegółowo zacznę je omawiać w kolejnych wpisach.

Raz w tygodniu będę publikować post z cyklu „Przyczyny nieważności małżeństwa”. Póki co jest to tytuł roboczy. Masz inny pomysł na tytuł cyklu – napisz proszę w komentarzu. 

Masz jakie przemyślenia na ten temat? Zastanawiasz się, czy dana sytuacja może powodować nieważność małżeństwa. Nie rozstrzygnę tego w komentarzu. Jednak napisz. Nie zostawię Cię bez pomocy. Wskażę kierunek. 

13 Comment

  1. Jej poważny wpis. Na szczęście mnie nie dotyczy.

    1. Cieszę się 🙂 Wpisy będą (i są) także „lżejsze”.

  2. Mnie na szczęście również nie dotyczy, ale jest na pewno wiele osób, którym się przyda. Bardzo ciekawe jest to zresztą, można dowiedzieć się czegoś nowego 🙂 Pozdrawiam

  3. Ciekawe 🙂

  4. Chociaż temat mnie nie dotyczy, to przyznam, że (z racji przeżyć znajomych) swego czasu się nim interesowałam. Dzięki Tobie kilka kwestii mi się rozjaśniło.

    1. Bardzo się cieszę. Dziękuję za ciepłe słowa one doskonale motywują do dalszych działań 🙂

  5. Takie wpisy są potrzebne, bo wiele par myśli, że to jest prawie niemożliwe, aby unieważnić małżeństwo. My nie zdążyliśmy ślubu wziąć, jak wszystko się rozpadło po prawie 6 latach razem. Niby długi okres testowy, a jednak… 🙂 Nie da się chyba nigdy tak do końca poznać drugiej osoby, a tym bardziej wszystkich jej grzeszków (i kłamstw!).

    1. Niestety.Czasami po ślubie wychodzą takie rzeczy, że nawet mnie trudno się nie zdziwić (a wydaje mi się, że słyszałam już bardzo dużo).

  6. Wśród dalszych znajomych mamy parę, która unieważniła małżeństwo również w kościele. Jeśli komuś na tym zależy, to dobrze, że ma taką możliwość.

    1. Różnie życie się ludziom układa. I niejednokrotnie taka możliwość pozwala na poukładanie sobie życie zgodnie z własnym sumieniem.

  7. czasem mnie to zadziwia, są przypadki gdzie jest bicie w małżeństwie, znęcanie się. Czy wtedy mozna się rozwieść i unieważnić małżeństwo?

  8. Zaciekawiło mnie bardziej piękne zdjęcie niż tytuł 😉 Ale post przydatny dla wielu osób. pozdrawiam

    1. Nawet nie wiesz, jak mnie ucieszyła Twoja opinia. O ile tematyka jest mi bliska, o tyle od strony graficznej wielu rzeczy się uczę 🙂

Dodaj komentarz